Itō Shinsui (伊東深水): bijinga w XX wieku
Itō Shinsui (伊東深水, 1898–1972) był japońskim malarzem nihonga i twórcą drzeworytów. Urodził się w 1898 roku w Tōkyō; jego cywilne imię brzmiało Hajime (一). Jego tematem było bijinga, przedstawianie pięknych kobiet – gatunek, który ma swój początek w ukiyo-e, a który Shinsui przeniósł do malarstwa XX wieku, nie pozwalając mu przy tym stać się nostalgią.
Nauka u Kaburakiego Kiyokaty
Od 1911 roku Shinsui uczył się u Kaburakiego Kiyokaty, czołowego malarza bijinga swoich czasów. Od niego otrzymał również pseudonim artystyczny, nawiązujący do dzielnicy Tōkyō, z której pochodził. Za pośrednictwem Kiyokaty Shinsui wpisuje się w linię, którą można prześledzić aż do Utagawy Kuniyoshiego – tradycja ukiyo-e trwała nadal w nihonga, nawet jeśli zmieniały się technika i podłoże obrazu.
Shin-hanga: nowy drzeworyt
Oprócz malarstwa Shinsui pracował dla wydawcy Watanabe Shōzaburō, który wraz z ruchem shin-hanga wskrzesił japoński barwny drzeworyt. Sama procedura pozostała tradycyjna – rysownik, rytownik i drukarz pracowali w podziale pracy – lecz język obrazowy był już językiem XX wieku. Do 1960 roku powstało w ten sposób około 135 arkuszy. Dla międzynarodowego odbioru sztuki japońskiej te druki miały większe znaczenie niż malarstwo, ponieważ były dostępne w nakładzie.
Uznanie
W 1948 roku Shinsui otrzymał za pracę Lustro nagrodę Japońskiej Akademii Sztuki; w 1958 roku został jej członkiem. Zmarł w 1972 roku w wieku 74 lat.
Przedstawienie kobiety jako gatunek
Bijinga nigdy nie przedstawia portretu. Ukazana kobieta jest typem, a wymowa obrazu tkwi w dodatkach: wzorze i kroju kimono, uczesaniu, porze roku widocznej w tle, ułożeniu dłoni. Dama na tle kwitnącej śliwy jest więc zarazem obrazem wiosennym. Kto ogląda taką pracę, powinien zwrócić uwagę na materialność: to, jak malarz oddaje opadanie jedwabiu i przejście od kołnierza do karku, decyduje w tym gatunku o randze dzieła.
