Kanō Tanshin

Kanō Tanshin (狩野探信): jedno imię na przestrzeni dwóch stuleci

Kanō Tanshin (狩野探信) to imię artystyczne używane w obrębie szkoły Kanō, noszone przez dwóch malarzy oddzielonych od siebie okresem około stu lat. Pierwszym był Tanshin Morimasa (1653–1718), syn Kanō Tan'yū – najważniejszego malarza Kanō wczesnego okresu Edo. Drugi, Tanshin Morimichi (1785–1835), działał w późnym okresie Edo. Obaj należeli do domu Kajibashi-Kanō, jednego z czterech domów Oku-eshi na służbie szogunatu.

Dlaczego to rozróżnienie nie jest sprawą drugorzędną

Między okresami życia obu malarzy mieści się kilka pokoleń malarzy, a malarstwo Kanō w tym czasie uległo znaczącym przemianom: to, co około 1700 roku powstawało jeszcze w bezpośredniej bliskości Tan'yū, około 1820 roku było już ugruntowane w sposób szkolny. Dzieła sygnowanego tym imieniem nie da się zatem bez trudu przyporządkować do konkretnego okresu. Wskazówek dostarczają sygnatura, pieczęć oraz ewentualnie dołączony tytuł rangi; również podłoże malarskie i oprawa dają wskazówki co do czasu powstania.

Przekazywanie imion w domach Kanō

To, że gō było wykorzystywane ponownie przez kolejne pokolenia, było w szkole Kanō regułą, a nie wyjątkiem. Imię oznaczało mniej osobę, a bardziej pozycję w obrębie domu, i kto ją obejmował, przejmował wraz z nią imię. Ten sam układ spotykamy przy imieniu Zuisen w domu Hamachō. Dla zajmowania się malarstwem Kanō wynika stąd podstawowa zasada: samo imię nie datuje dzieła.

Smok pomiędzy chmurami a falami

Smok należy do najbardziej wymagających motywów malarstwa Kanō i stanowił dla szkoły swego rodzaju próbę. Uosabia on jednocześnie wodę i pogodę; w tradycji obrazowej wznosi się z fal ku chmurom, tak że trzy żywioły przenikają się wzajemnie, a malarz musi świadomie pozostawić granicę między nimi nieokreśloną. Wykonuje się to niemal wyłącznie tuszem, ponieważ tylko on pozwala uzyskać niezbędne przejścia między gęstością a otwartością. Takie zwoje wiszące (kakemono) wiesza się tradycyjnie z okazji, które mają przywoływać siłę i ochronę.