Murata Tōho

Murata Tōho (村田東圃): malarz-literat i głowa rodu

Murata Tōho (村田東圃) był japońskim malarzem nurtu Nanga, japońskiego malarstwa literatów, i tworzył w pierwszej połowie XIX wieku – w okresie, w którym Nanga w Japonii osiągnęła swój szczyt. Malarstwo literatów rozumiano mniej jako rzemiosło, a bardziej jako ideał wykształcenia: malowanie, pisanie poezji i kaligrafia uchodziły za formy wyrazu tej samej postawy, a malarz idealnie nie występował jako wykonawca zlecenia, lecz jako człowiek wykształcony, który sięgnął po pędzel.

Przekazanie poprzez naukę i adopcję

Tōho nauczał malarza Nanga Asō Tōkoku (1836–1908) i był ojcem adopcyjnym Muraty Kōkoku (1831–1912). Obie drogi – nauczanie ucznia i przyjęcie syna – były w japońskim malarstwie zwyczajowymi formami przekazywania tradycji przez pokolenia. Adopcja zapewniała przy tym nie tylko przekazanie nazwiska, lecz także pracowni, kolekcji i sieci kontaktów.

Kōkoku stał się w drugiej połowie XIX wieku jednym z bardziej znanych malarzy literatów Japonii. Za jego pośrednictwem dom Tōho oddziaływał aż do okresu Meiji, gdy Nanga musiała bronić swojej pozycji wobec nowo wspieranych kierunków.

Żuraw i sosna

Żuraw i sosna należą do najstarszych par motywów w malarstwie wschodnioazjatyckim. Żurawiowi tradycja przypisuje tysiąc lat życia, sosna zaś zachowuje swoje igły przez zimę — razem tworzą obraz długiego, trwałego życia. W przeciwieństwie do motywów związanych z porą roku, taki zwój (kakemono) można eksponować przez cały rok, i nadaje się on szczególnie na uroczyste okazje. W malarstwie literatów wykonuje się go zazwyczaj tuszem, z oszczędnym użyciem koloru: żuraw żyje z kontrastu między pozostawionym na biało upierzeniem a nielicznymi czarnymi partiami na ogonie i szyi.