Unkoku Tōban (雲谷等璠): głowa szkoły Unkoku w linii następstwa Sesshū
Unkoku Tōban (雲谷等璠, 1635–1724) był japońskim malarzem z wczesnego i środkowego okresu Edo. Należał do szkoły Unkoku, która powstała w kręgu rodu książęcego Mōri w zachodniej Japonii i wywodziła swoje roszczenie z bezpośredniego następstwa po Sesshū Tōyō – najważniejszym japońskim malarzu tuszem XV wieku.
Od najmłodszego syna do głowy szkoły
Tōban był najmłodszym synem Unkoku Tōekiego, a później został przyjęty jako syn adopcyjny Tōyō. Tą drogą – nie poprzez naturalną sukcesję – doszedł do czoła głównego domu szkoły Unkoku. Określał się jako Sesshū szóstego pokolenia – liczenie, za pomocą którego malarze Unkoku potwierdzali swoją legitymację wobec konkurencyjnych linii następstwa Sesshū.
O zapisie imienia: 等璠 i 等番
Drugi człon imienia artystycznego występuje w dwóch zapisach: 等璠 i 等番. Prawdopodobnie 等璠 jest formą właściwą. Ponieważ obie wersje są w obiegu, przy konkretnym obiekcie zaleca się porównanie kanji z sygnaturą widniejącą na samym obrazie – znaki różnią się wyraźnie i na zdjęciu detalu są dobrze rozróżnialne.
Obrazy Daruma w pomieszczeniu do ceremonii herbaty
Bodhidharma, po japońsku Daruma, jest najczęstszym tematem malarstwa zen, a zarazem jednym z najbardziej zredukowanych: półpostać, profil, spojrzenie. Według legendy siedział on dziewięć lat przed ścianą — odpowiednio malarstwo ukazuje go nie w działaniu, lecz w trwaniu. Takie zwoje wiszące zawieszane są w tokonoma pomieszczenia do ceremonii herbaty i nadają spotkaniu jego podstawowy ton; często obok postaci znajduje się wers napisany ręką mistrza zen. Kto chce kupić japoński zwój wiszący o tematyce zen, powinien zwrócić uwagę na relację między postacią a inskrypcją, gdyż dopiero oba te elementy razem tworzą dzieło.
