Takebe Hakuhō
Spis treści
Takebe Hakuhō (武部白鳳): malarz szkoły Shijō w Ōsace okresu Meiji
Takebe Hakuhō (武部白鳳) urodził się w 1871 roku w Ōsace; jego imię cywilne brzmiało Tōtarō (藤太郎). Należał do szkoły Shijō i był cenioną postacią w kręgu malarskim Ōsaki okresu Meiji i Taishō. Ōsaka stanowiła, obok Kyōto i Tōkyō, odrębny ośrodek z własnymi stowarzyszeniami, wystawami i zleceniodawcami – w przeważającej mierze wywodzącymi się z kupiectwa, co nadawało tamtejszemu malarstwu bardziej praktyczny, mniej dworski charakter.
Od ukiyo-e do szkoły malarskiej Naniwa
Ojciec Hakuhō, Takebe Hōhō, pracował jako ilustrator w okresie zakładania gazety Asahi Shinbun; syn dorastał więc w otoczeniu, w którym rysowanie było źródłem utrzymania. Konsekwentnie zaczynał od ukiyo-e, po czym w 1884 roku przeszedł do szkoły malarskiej Naniwa (浪華画学校), jednej z instytucji, dzięki którym okres Meiji uzupełnił tradycyjne nauczanie mistrz–uczeń o nauczanie szkolne. Tam, a także później, był uczniem Nishiyamy Kan'eia. Imię artystyczne Hakuhō nosił od 1893 roku; jego syn, Takebe Motoichirō, również został ilustratorem.
Pejzaże i kachō-ga w stylu malarskim Shijō
Jako przedstawiciel szkoły Shijō Hakuhō posługiwał się miękko cieniowanymi warstwami tuszu i powściągliwym kolorem. Znany był przede wszystkim ze spokojnie skomponowanych pejzaży, w których głębię obrazu tworzą pasma mgły i uwarstwione plany, a nie konstrukcja perspektywiczna. Obok nich występują przedstawienia ptaków na drzewach owocowych i kwitnących.
Mgła jako środek budowania głębi obrazu
Malarstwo pejzażowe szkoły Shijō obywa się bez konstrukcji perspektywicznej. Głębia powstaje poprzez uwarstwienie: jedno wzgórze leży przed następnym, między nimi wsuwa się pasmo mgły, a to, co leży dalej, staje się bledsze i mniej wyraźne. Niezamalowane tło przejmuje przy tym tę funkcję — jest jednocześnie mgłą i dalą. Do wnętrza mieszkalnego takie zwoje wiszące (kakemono) pasują dobrze, ponieważ nie narzucają żadnej pory roku i nie zmuszają wzroku do skupienia się na jednym punkcie. W przypadku japońskich zwojów wiszących tego rodzaju warto porównać kilka egzemplarzy: to proporcja między powierzchnią zamalowaną a otwartą decyduje o działaniu dzieła we wnętrzu.
