Tokuoka Shinsen

Tokuoka Shinsen (徳岡神泉): cisza jako zasada obrazu

Tokuoka Shinsen (徳岡神泉, 1896–1972) był japońskim malarzem nihonga i należy do najbardziej niezależnych zjawisk japońskiego malarstwa XX wieku. Urodził się w kyōtoskiej dzielnicy Kamigyō; jego cywilne imię brzmiało Tokijirō.

Nauka u Takeuchiego Seihō

Od 1909 roku Shinsen uczył się u Takeuchiego Seihō w jego szkole malarskiej Chikujōkai. Seihō był postacią kształtującą kyōtoskie malarstwo tamtych lat i połączył tradycję Shijō z inspiracjami z malarstwa europejskiego. Shinsen poszedł jednak stamtąd w innym kierunku niż większość jego współuczniów: nie ku większej wierności naturze, lecz ku redukcji, która przesuwa przedmiot w stronę znaku.

Styl Shinsen

To, co w Japonii określa się mianem stylu Shinsen, opiera się w istotnej mierze na sposobie opracowania tła obrazu. Shinsen nakładał je w wielu cienkich warstwach, tak że powstawała matowa, lekko ziarnista powierzchnia, z której przedmioty raczej się wyłaniają, niż na niej stoją. Rezultatem jest malarstwo o wielkim spokoju i trudno uchwytnej głębi – japońska literatura o sztuce posługuje się dla niej pojęciem yūgen, mrocznie tajemniczym pierwiastkiem klasycznej estetyki. Do jego znanych prac należą Sosna czerwona z 1947 roku, Młody jeleń z 1961 roku oraz Kosaciec z 1939 roku. W 1951 roku otrzymał Nagrodę Japońskiej Akademii Sztuki, a w 1966 roku Order Kultury.

Kwiaty śliwy we wczesnym świetle

Gałązka kwiatów śliwy w porannym świetle to motyw, który japońskie malarstwo zna od wieków — u Shinsena staje się on studium jasności. Kwiaty ledwie odróżniają się od tła, wartości barwne leżą blisko siebie, a obraz wymaga od odbiorcy poświęcenia czasu. Zwoje wiszące tego rodzaju wyglądają inaczej w jasnym pomieszczeniu niż w przyćmionym; kto zawiesza taką pracę, powinien zwrócić uwagę na światło w przewidzianym miejscu.