Katsushika Hokusai (葛飾北斎): rysownik, malarz, mistrz drzeworytu
Katsushika Hokusai (葛飾北斎, 1760–1849) urodził się w dzielnicy Honjo w Edo, dzisiejszym Tokio, i zmarł w 1849 roku w dzielnicy Asakusa tego samego miasta. W ciągu około siedemdziesięciu lat twórczości projektował barwne drzeworyty i surimono, ilustrował książki i malował pędzlem – jego dorobek pod względem rozmiaru i różnorodności ma w sztuce japońskiej niewiele odpowiedników.
Od Shunrō do Gakyō Rōjin Manji
W 1778 roku wstąpił do pracowni mistrza drzeworytu Katsukawa Shunshō; już w następnym roku pod imieniem Shunrō ukazały się jego pierwsze wizerunki aktorów. Około 1794 roku odłączył się od szkoły Katsukawa. W ciągu życia używał ponad trzydziestu pseudonimów artystycznych, w tym Sōri, Hokusai, Taito, Iitsu i na koniec Gakyō Rōjin Manji – „starzec opętany malowaniem”. Jego córka Ōi pracowała u jego boku jako malarka.
Fuji, szkicowniki i wodospady
Światową sławę Hokusai zdobył dzięki serii drzeworytów „36 widoków góry Fuji” z początku lat 30. XIX wieku, do której należy również wielka fala w Kanagawie. Od 1814 roku ukazywały się tomy „Hokusai Manga” – prawdziwa kopalnia ludzi, zwierząt, roślin i scen z życia codziennego. Serie takie jak wodospady różnych prowincji ukazują tę samą radość z dokładnej obserwacji. Jego język obrazowy oddziaływał daleko poza Japonią i wpłynął na europejskich malarzy, takich jak Vincent van Gogh i Paul Gauguin.
Późne lata: pędzel zamiast klocka drzeworytniczego
W jego późnej twórczości przeważają obrazy malowane ręcznie, po japońsku nikuhitsu-ga. W latach 40. XIX wieku przebywał w Obuse w prowincji Shinano i stworzył tam malowidła sufitowe; jeszcze w roku jego śmierci powstał tygrys na śniegu. Przekazano jego życzenie, by dane mu było jeszcze pięć lat, aby mógł stać się prawdziwym malarzem.
Motywy Hokusaia na zwojach wiszących
Kwitnące śliwy należą do motywów, które Hokusai przedstawiał w swoich surimono – starannie drukowanych arkuszach z wierszami; Metropolitan Museum of Art przechowuje na przykład starą kwitnącą śliwę z około 1800 roku. Ponieważ obrazy namalowane własnoręcznie przez Hokusaia są rzadkie i cenne, kolekcjonerzy spotykają dziś jego pomysły kompozycyjne przede wszystkim w postaci reprodukcji w formie zwoju wiszącego. Taki druk nie rości sobie prawa do ręki mistrza, ale wprowadza jego kompozycję do tokonomy.
